KUALA LUMPUR – Peruntukan pembangunan bernilai jutaan ringgit yang diluluskan di Dewan Rakyat sering kali menjadi sandaran harapan kepada rakyat di akar umbi. Namun, sejauh manakah dana awam ini diterjemahkan kepada impak yang nyata tanpa dibayangi isu kelewatan projek, birokrasi yang merimaskan, serta lonjakan kos akibat pertukaran agensi pelaksana?

Isu kritikal ini dibangkitkan secara tegas oleh Ahli Parlimen Puncak Borneo, Datuk Willie Mongin, menerusi perbahasan peringkat Jawatankuasa bagi Rang Undang-Undang Perbekalan 2027 di bawah Jabatan Perdana Menteri. Perbahasan ini merangkumi sorotan terhadap empat butiran utama: Butiran 02100 (Unit Penyelarasan Pelaksanaan – ICU), Butiran 71000 (Program Pembasmian Kemiskinan), Butiran 93000, serta Butiran 93600 yang merangkumi projek-projek kecil dan mesra rakyat. Perbincangan mendalam ini menuntut ketelusan, kecekapan pentadbiran, serta rombakan mekanisme bagi memastikan setiap sen wang rakyat benar-benar sampai kepada golongan sasar.

ICU dan Beban Isu Kelewatan Projek Luar Bandar

Dalam butiran pertama yang dibangkitkan iaitu berkaitan Unit Penyelarasan Pelaksanaan (ICU) di bawah Butiran 02100, penekanan diberikan kepada keperluan mendesak untuk menambah kaki tangan serta kapasiti pelaksanaan, terutamanya di peringkat daerah dan kawasan luar bandar.

Sering kali, rakyat berdepan dengan masalah kelewatan projek yang serius. Meskipun peruntukan telah diluluskan di peringkat persekutuan, proses penyelarasan, pemantauan, dan tindakan susulan mengambil masa yang terlalu lama. Keadaan ini menimbulkan persoalan besar kepada penduduk setempat: Apakah gunanya sesuatu projek diluluskan sekiranya rakyat terpaksa menunggu bertahun-tahun lamanya?

“Oleh itu, saya berharap ICU bukan sahaja diberi tanggungjawab menyelaras, tetapi juga diperkasakan dengan sumber manusia yang mencukupi supaya pemantauan dan penyelesaian masalah di lapangan dapat dilakukan dengan lebih pantas.” — Datuk Willie Mongin, Ahli Parlimen Puncak Borneo

Realiti Pembasmian Kemiskinan: Menoktahkan Garis Kemiskinan di Puncak Borneo

Meneliti Butiran 71000 mengenai program pembasmian kemiskinan, persoalan utama yang dibangkitkan ialah bentuk program holistik yang benar-benar mampu mengeluarkan rakyat daripada kepompong kemiskinan, bukannya sekadar bantuan sementara berbentuk ‘hangat-hangat tahi ayam’.

Program yang dilaksanakan di bawah peruntukan ini perlu merangkumi bantuan ekonomi keluarga miskin, peningkatan pendapatan, bantuan perniagaan kecil, pertanian, keusahawanan, serta program peningkatan taraf hidup. Khususnya di Parlimen P198 Puncak Borneo, pelbagai persoalan timbul mengenai jumlah program dan penerima manfaat yang telah menikmati inisiatif tersebut.

Kotak Ringkasan: Isu Utama Pembasmian Kemiskinan

• Fokus Utama: Peralihan daripada bantuan sementara kepada pendekatan mampan penjanaan pendapatan.
• Sektor Libat Sama: Bantuan perniagaan kecil, pertanian, keusahawanan, dan program peningkatan taraf hidup.
• Kawasan Kajian Kes: P198 Puncak Borneo.

Projek Mesra Rakyat: Pengajaran Pahit dari Kampung Sumur Benok

Butiran 93000 dan 93600 mengetengahkan projek-projek kecil dan mesra rakyat yang sering berdepan isu siling peruntukan yang mengekang. Cadangan bernas telah dikemukakan agar siling peruntukan bagi setiap projek mesra rakyat dinaikkan daripada RM200,000 kepada sekurang-kurangnya RM500,000.

Sebagai contoh ketara, satu pengalaman sebenar di Kampung Sumur Benok, Lorong 6 pada tahun 2024 menceritakan bagaimana sebuah projek pembinaan jambatan kecil diluluskan dengan anggaran siling awal sebanyak RM80,000.

Kronologi Peningkatan Kos Projek:

1. Kelulusan Awal: Projek diluluskan di bawah seliaan agensi awal dengan siling RM80,000.
2. Penukaran Agensi: Akibat kelewatan pelaksanaan, projek diserah kepada Jabatan Kerja Raya (JKR).
3. Lonjakan Kos: Pertukaran agensi, perubahan spesifikasi, serta kenaikan harga bahan binaan melonjakkan kos projek kepada lebih RM300,000 (peningkatan hampir empat kali ganda).

Kes ini membuktikan bahawa kelewatan dan perubahan mekanisme pelaksanaan bukan sahaja menyeksa rakyat, malah meningkatkan kos pentadbiran kerajaan secara ketara.

Pendekatan Pragmatik: Memperkasa Peranan Wakil Rakyat dan Kontraktor Tempatan

Bagi mengelakkan ketirisan dan kelewatan berulang, pendekatan yang lebih pragmatik dicadangkan untuk projek-projek kecil di bawah RM500,000:

• Pemberian Kuasa Tempatan: Wakil rakyat diberi kuasa untuk mencadang atau melantik terus kontraktor tempatan yang berkelayakan berdasarkan garis panduan perolehan kewangan kerajaan.
• Dokumentasi Terperinci: Setiap projek wajib disertai Bill of Quantities (BQ), spesifikasi kerja, jadual pelaksanaan, serta syarat prestasi yang jelas.
• Pemantauan Teknikal Berterusan: Agensi teknikal seperti ICU, JKR, dan agensi berkaitan tetap memantau aspek kualiti tanpa mengabaikan integriti dan ketelusan.

Panduan Praktikal Pembaca: Saluran Aduan Rasmi dan Semakan Projek Kerajaan

Bagi memastikan rakyat turut berperanan dalam memantau projek pembangunan di kawasan masing-masing, berikut adalah panduan praktikal langkah demi langkah untuk membuat aduan atau menyemak status projek awam:

1. Gunakan Portal Aduan Rasmi (SISPAA):
   • Layari portal Public Complaints Management System (SISPAA) di peringkat kementerian atau pihak berkuasa tempatan (PBT) berkaitan untuk melaporkan lewatnya sesuatu projek atau kerosakan infrastruktur awam.
2. Semakan Melalui Platform MyGovernment / MyProjek (ICU JPM):
   • Rakyat boleh merujuk portal rasmi ICU JPM atau portal MyProjek untuk menyemak status peruntukan, status kemajuan fizikal, serta senarai projek pembangunan yang diluluskan di kawasan parlimen masing-masing.
3. Saluran Pejabat Khidmat Ahli Parlimen / ADUN:
   • Salurkan maklumat atau aduan bertulis berserta gambar tapak projek secara terus kepada Pejabat Khidmat Rakyat kawasan tempat tinggal bagi memudahkan tindakan susulan rasmi dibawa ke peringkat sidang daerah atau Dewan Undangan Negeri/Parlimen.