Perbahasan Rang Undang-Undang Perbekalan 2027 Peringkat Jawatankuasa bagi Kementerian Ekonomi di Dewan Rakyat baru-baru ini menyaksikan satu desakan bernas dan penuh ketegasan daripada Ahli Parlimen Betong, YB Dato Dr. Richard Rapu @ Aman anak Begri. Beliau mendedahkan realiti pahit yang dihadapi oleh warga pendidik serta anak-anak di Sarawak, di mana inisiatif murni kerajaan negeri terhalang oleh selok-belok birokrasi persekutuan yang merumitkan. Fokus utama perbahasan beliau berkisar pada kod peruntukan 020100 mengenai perancangan ekonomi, khususnya kelewatan kelulusan Notis Perubahan atau Notice of Change (NOC) bagi projek pembinaan semula sekolah-sekolah daif di negeri Kenyalang.

Kelegaan Dana Berdepan Tembok Birokrasi Berpusat

Sebagai latar belakang, Kerajaan Sarawak telah mengambil langkah proaktif pada tahun 2018 dengan menyediakan peruntukan kewangan berjumlah RM1 bilion melalui mekanisme bayaran pendahuluan atau advance payment. Dana besar ini disalurkan khusus bagi memastikan usaha membina semula sekolah-sekolah daif di seluruh Sarawak dapat dilaksanakan dengan kadar segera demi masa depan generasi muda. Kementerian Ekonomi, menurut YB Dato Dr. Richard Rapu, memegang peranan utama sebagai penilai, penyaring, dan penentu siling peruntukan bagi meluluskan projek-projek pembangunan negara.

Namun begitu, apa yang menyayat hati ialah daripada 140 buah sekolah yang disenaraikan di bawah inisiatif ini, hanya 85 projek sahaja yang telah siap sepenuhnya. Sebanyak 14 projek masih dalam fasa pembinaan, 20 projek di peringkat perancangan, manakala 17 projek lagi terus tertangguh dan tergendala akibat menunggu kelulusan NOC.

“Sebahagian kelewatan projek ini bukan semata-mata disebabkan oleh masalah teknikal ataupun pelaksanaan di tapak, tetapi turut berpunca daripada proses pentadbiran dan kelulusan NOC yang perlu dirujuk semula kepada Kementerian Ekonomi di peringkat Persekutuan,” ujar YB Dato Dr. Richard Rapu semasa mengemukakan pertanyaan rasmi di Dewan Rakyat.

Beliau menegaskan bahawa adalah tidak wajar dan kurang rasional apabila sesuatu permohonan pelarasan skop atau pelarasan kos bagi projek yang masih berada dalam had siling pembiayaan RM1 bilion perlu melalui proses kelulusan berulang yang panjang di peringkat ibu pejabat dan kementerian. Keadaan ini menyebabkan permohonan NOC mengambil masa sehingga bertahun-tahun untuk diselesaikan, sekali gus menjejaskan kelancaran projek di lapangan.

Realiti Perit Di Sekolah Daif Sarawak

Implikasi daripada kelewatan birokrasi ini bukanlah sekadar angka di atas kertas, sebaliknya ditanggung secara langsung oleh guru dan pelajar di sekolah-sekolah daif di Sarawak. Anak-anak di pedalaman terpaksa meneruskan sesi pembelajaran dalam persekitaran serta kemudahan prasarana yang jauh daripada selesa dan tidak sepatutnya mereka hadapi pada era moden ini.

YB Dato Dr. Richard Rapu membangkitkan persoalan kewajaran mengapa proses kawalan kewangan dan pematuhan tadbir urus yang ketat harus menjadi punca utama tergendalanya matlamat asal sesuatu projek. Walaupun disiplin kewangan dan pemantauan adalah aspek penting dalam pentadbiran, mekanisme kawalan tersebut tidak boleh sama sekali mengorbankan kesejahteraan rakyat serta merencatkan pembangunan infrastruktur asas pendidikan.

Beliau menegaskan bahawa hasrat besar Kerajaan Sarawak untuk menyelesaikan masalah sekolah daif sering kali terhalang oleh ketidakfahaman terhadap kekangan logistik dan realiti geografi di negeri tersebut. Perkara yang paling diperlukan kini bukanlah mengurangkan akauntabiliti, tetapi mencari titik perseimbangan di mana pelaksanaan projek dapat diselaraskan dengan lebih praktikal, cekap, dan berpijak pada realiti setempat.

Cadangan Penurunan Kuasa Dan Mekanisme Pantas

Bagi memastikan masalah yang berlarutan ini tidak terus merugikan masa depan pelajar, Ahli Parlimen Betong mengemukakan beberapa cadangan konkrit kepada pihak Kerajaan Persekutuan. Antara cadangan utama beliau ialah agar Kerajaan Persekutuan mempertimbangkan penurunan kuasa kepada Jawatankuasa Pemandu Pembangunan Semula Sekolah Daif Negeri Sarawak. Jawatankuasa ini, yang dipengerusikan oleh Menteri Pendidikan, Inovasi dan Pembangunan Bakat Sarawak, dicadangkan agar diberi kewenangan untuk menilai serta meluluskan permohonan NOC bagi 17 projek yang tergendala itu tanpa perlu merujuk setiap satu permohonan secara berasingan kepada Kementerian Ekonomi di peringkat persekutuan.

Pelaksanaan penurunan kuasa ini boleh dilakukan bersyarat, iaitu setiap kelulusan mesti terus mematuhi had siling keseluruhan RM1 bilion tanpa melibatkan sebarang penambahan komitmen kewangan baharu daripada Kerajaan Persekutuan, di samping kekal mematuhi garis panduan pelaporan yang ditetapkan.

Di samping itu, YB Dato Dr. Richard Rapu mengemukakan tiga tuntutan komitmen penting daripada Kementerian Ekonomi:

• Pertama, adakah kementerian bersedia memberikan kuasa penuh kepada jawatankuasa peringkat negeri Sarawak untuk meluluskan permohonan NOC bagi 17 projek berkenaan dengan segera?
• Kedua, sekiranya penurunan kuasa penuh tidak dapat dilaksanakan, adakah pihak kementerian bersedia mewujudkan mekanisme kelulusan khas atau laluan pantas (fast-track approval) dengan tempoh pemprosesan yang jelas, contohnya dalam masa 30 hari bekerja?
• Ketiga, bolehkah kementerian memberikan jaminan rasmi bahawa tiada lagi permohonan NOC pada masa akan datang akan dibiarkan tergantung bertahun-tahun lamanya akibat proses birokrasi yang berulang-ulang?

Harapan Baharu Demi Masa Depan Pendidikan

Perbahasan bernas oleh Ahli Parlimen Betong ini mencerminkan suara hati rakyat Sarawak yang mengharapkan komitmen politik yang tulen daripada pihak kementerian, bukan sekadar mengambil maklum akan cadangan yang diutarakan. Beliau mengingatkan bahawa matlamat murni untuk membasmi masalah sekolah daif tidak boleh dipatahkan oleh kaku dan lambatnya roda pentadbiran pusat.

Dengan adanya peruntukan kewangan yang sedia ada serta kesungguhan kerajaan negeri, apa yang ditagih kini ialah keanjalan birokrasi, muafakat pentadbiran yang telus, serta tindakan proaktif demi memastikan anak-anak di pedalaman Sarawak mendapat akses kepada pendidikan yang selamat, selesa, dan berkualiti tinggi. Seluruh warga Parlimen Betong kini menantikan jawapan serta tindakan susulan daripada Kementerian Ekonomi dalam membuktikan keprihatinan terhadap denyut nadi rakyat di bumi Kenyalang.